Дошин дээрээ атаман бай - Дорнод.НЭТ | Зургаа дахь жилдээ

Сайн яваад ирээрэй цэн тогоруу минь

ЦЭН ТОГОРУУ ХАРАГДВАЛ ЗААВАЛ ХЭЛ ДУУЛГААРАЙ

Дэлхий дээр таван төрөл, 15 зүйлийн тогоруу тархсанаас манай оронд долоон зүйл тогоруу нүүдэллэн ирэх ба цэн, хархираа, өвөгт тогоруу гэсэн гурван зүйл нь зусдаг байна. Цэн тогоруу бол зөвхөн зүүн хойд Азид буюу Орос, Хятад, Монголын зүүн болон зүүн хойд хэсгийн нуур, голын хөндий дэх ус намгархаг чийглэг газарт үүрлэн үрждэг. Олон улсын ховордлын зэргээр эмзэг, манай орны Улаан номонд орсон шувуу юм. Ягаандуу өнгийн урт хөлтэй ба саарал, цагаан алаг судалтай хүзүүтэй, нүүрэндээ улаан толботой, 130 см өндөр, 5-6 кг орчим жинтэй үзэсгэлэнт энэхүү том шувууны амьдрах нутаг улам хумигдаж, үржил багасч байгаад төслийнхөн санаа зовж байгаагаа хэлж байлаа. Тэд өнгөрсөн оны тавдугаар сарын эхнээс долдугаар сарын төгсгөл хүртэл Хурх-Хүйтэний хөндийд цэн тогорууны үүрлэлт ямар байгааг судалжээ. Сүүлийн жилүүдэд үргэлжилсэн хаврын салхи, хэт хүйтрэлт зэргээс шалтгаалан 61 үүрний 46 хувиас нь өндөг амжилттай хагарч 41 дэгдээхэй бойжжээ. Харин 2016 онд 51 үүрний 32.7 хувиас өндөг хагарч 22 дэгдээхэй бойжсон байдаг аж. Төслийнхөн 2013 оноос хойш 180 орчим цэн тогорууг бөгжилсөн бөгөөд тэдгээр тогоруу 2600 орчим км замыг туулж Хятадын Поянг нуурт очиж өвөлждөг байна. Хэрэв Хятад, Солонгос, Япон зэрэг оронд өвлийн улиралд цэн болон хархираа тогоруу харагдвал бидэнд заавал хэл дуулгаарай гэж цэн тогоруу төслийнхөн дамжуулсан юм.

АДУУ, НОХОЙНООС ТОГОРУУГАА ХАМГААЛААРАЙ

Зөвхөн цэн тогоруу гэлтгүй хошуу галуу, хонин тоодог, өвөгт тогоруу зэрэг ховор шувуудын үүр, өндөг, ангаахай, дэгдээхэй нь мал, амьтны хөлд сүйтгэгдэх нь их болжээ. Ялангуяа ус намгархаг газарт тогтмол идээшилдэг адуу нь тогорууны үүрийг сүйтгэх дуртайг камераар илрүүлсэн байна. Хурх-Хүйтэний хөндийд тогорууны үүрэнд тавьсан камерын зургийг гурван долоо хоногийн дараа шалгахад цэн тогорууны үүр орчимд гэрийн мал ойртсоноос хамгийн их ажиглагдсан нь адуу байжээ. Гурван долоо хоногийн 17 өдөрт нь адуу харагдсан бөгөөд хоёр дахь долоо хоногт нь хос тогоруу үүрээ орхин нисчээ. Түүнчлэн гэрийн болон тэнэмэл нохой нь хөөрхий шувуудын үр төлөөр хооллох нь ихэсчээ.

Дээрх камерт ч энэ нь бичигдсэн байна. Тиймээс иргэд, малчдад асар холоос нүүдэллэн ирсэн, сульдаж ядарсан ховор шувуудаа хайрлан хамгаалах үүднээс тэдний өндөгөө дарах, дэгдээхэй бойжих үе буюу дөрвөөс зургадугаар сард гэрийн нохойгоо уяж байхыг уриаллаа. Мөн энэ үед золбин, тэнэмэл нохдыг устгалд оруулах ажлыг сум, орон нутгаас зохион байгуулах шаардлагатай байгаа юм.

Тогоруу бол нүүдэллэх гайхамшигт чадвартай бөгөөд удаан хугацааны аяллын дараа нутагтаа бууж зусдаг шувуу. 2016 онд бие гүйцсэн есөн өвөгт тогоруу, 12 дэгдээхэйд дамжуулагч зүүн нүүдлийг нь судлахад есдүгээр сарын эхээр нутгаасаа нисч зүүн урагш нүүдэллэн Өвөрмонголын Улаанцав орчимд 10 хоног амраад Гималайн өндөр уулсыг даван арваннэгдүгээр сарын эхээр Энэтхэгийн баруун хэсгийн Гужарат мужид өвөлжих газартаа хүрчээ. Харин хаврын нүүдэл нь гуравдугаар сарын сүүлээс эхэлж Гималайн уулсынхаа баруун талаар тойрч 30 хоногийн дараа Хурх-Хүйтэний хөндийдөө буцаж иржээ.  Ийн асар холын аяллыг жилдээ хоёр удаа хийдэг ховор шувуудынхаа нутгийг хамгаалах, амар тайван байлгахад нутгийн иргэдийн оролцоо, хичээл зүтгэл асар их юм. Тун удахгүй тэд алс холын аялалдаа гарч нутгаа орхино.

Мэдээг сошиалд түгээх:
Dornod.NET таалагдсан бол Лайк дараарай. Баярлалаа

Холбоотой мэдээ

Та юу гэж бодож байна?

Хүн бүр үзэл бодлоо илэрхийлэх эрхтэй. Харин таны эрх, эрх чөлөө бусдын эрхээр хязгаарлагдахыг бүү мартаарай. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал, гомдлыг 89787900 утсаар хүлээн авна.

*