Дорнод аймгийн мэдээллийн сайт

Манлай баатар, жанжин Ж.Дамдинсүрэнгийн тухай

МАНЛАЙ БААТАР, ТӨРИЙН ЖҮН ВАН, ЖАНЖИН ЖАМСРАНГИЙН ДАМДИНСҮРЭН Манлайбаатар Жамсрангийн Дамдинсүрэн 1871 оны гуравдугаар сарын 13-нд төрсөн. Хөлөнбуйр нутгийн уугуул барга монгол хүн бөгөөд Шинэ баргын Шулуун цагаан хошууны суман занги байв. Тэрээр Богд хаант Монгол улсын цэргийн жанжин, Монголын тусгаар тогтнолын төлөө тэмцэгч байв. 1911 онд Богд хаант Монгол Улсад нэгдэхээр баргуудыг толгойлон Нийслэл […]

1923 онд Ардын засгаас Хөлөнбуйрын эрх баригчидтай байгуулсан түр гэрээ

Хүн нийгмийн олон талт харилцаанд ямагт орж байдаг. Тэдгээр харилцаанд хүн өөрийн ухамсрын түвшингээс хамааран хэрхэн татагдан орох нь шалтгаална. Гэвч зарим нэгэн харилцаа зайлшгүй ямарваа нэгэн хуулийн этгээдээр гэрчлүүлэн, баримт үйлдэн батлуулахаас өөр аргагүй нь бий. Энэ нь тодорхой хугацаа, үе шат, улс төр, хөрөнгө санхүүгийн холбогдолтой харилцаанд зонхилох хувийг эзлэдэг. Бид бүхэн энэхүү […]

Баруун хойно, зүүн өмнөдөд суугаа баргууд минь

Монгол Улсын хөдөлмөрийн баатар, Ардын Уран Зохиолч, СГЗ, Төрийн шагналт Лодонгийн Түдэв “Барга монголчууд бүх дэлхийн таван тивд сууж байгаа” гээд хэлчихбэл үнэмших хүн байхгүй. “Барга монголчууд Орос, Буриад, Тува, Казах, Киргиз, Түрэг, Түрэгмэн, Үзбек, Афганитан, Иран, Ирак, Сири, Египет, Энэтхэг, Канад, Америкад сууж байгаа гээд тодруулан хэлэээд орхивол итгэхгүй ч гэсэн эргэлзэх хүн энд […]

Монголын анхны эмэгтэй шүхэрчин Булган сумынх

Монгол хүн анх удаа 1934 оны 3 сарын 14-нд нисэх бригадын дарга Ц.Очир “У-2″ онгоцноос шүхэрээр буусан. 1935 оны 9 сарын 29-нд шүхрээр буулгах олон нийтийн хөдөлгөөн өрнүүлж Дорнод аймгийн Булган сумын уугуул тэр үедээ дэлгүүрийн худалдагч байсан Магсарын Загдхорлоо гэгч эмэгтэй “Ган-3″ онгоцноос 800 м-ээс шүхрээр буусан нь Монголын анхны эмэгтэй шүхэрчин болж “Алтан […]

Хүнсний комбинат улсдаа томоохонд тооцогдож байсан

Нэгэн үе Дорнодын хүнсний комбинат гэж нутаг орондоо төдийгүй Монголдоо танигдсан үйлдвэр байв. 1971 онд байгуулагдсан тус комбинат жилдээ 3 сая литр сүү боловсруулах хүчин чадалтай байгуулж, Баянтүмэн, Хэрлэн суманд 400 үнээний механикжсан фермийг байгуулж байсан гэдэг. Мөн жилдээ 3500 тонн талх, 200-300 тн нарийн боов, 1050 тн гоймон, 300 тн архи үйлдвэрлэж Зүүн аймгууд […]

Монголын анхны пуужин дорнын талаас хөөрчээ

Хүн анх сансарт ниссэний 55 жилийн ой өчигдөр тохиолоо. 1961 оны дөрөвдүгээр сарын 12-нд Ю.А.Гагарин “Восток” хөлгөөр дэлхийг тойрон 108 минут ниссэнээр хүн төрөлхтөнд сансар огторгуйг эзэмших эхлэлийг тавьсан юм. Ю.А.Гагариныг сансарт нисэхээс өмнө арав гаруй удаагийн оролдлого бүтэлгүйтэж байсан гэдэг. Сансрын хөлөг нь нисэхээсээ өмнө шатах, дөнгөж хөөрмөгцөө дэлбэрэх зэргээр осолдож, арав гаруй залуу […]

Дорнын талд агаарын хөлөг буусан түүхээс

1926 онд анхны дотоодын агаарын шугамыг Зөвлөлтын нисгэгч Лапин нээж Нийслэл хүрээнээс Баянтүмэн Тамсагбулагын чиглэлд ниссэн нь дорнын уудам талд жигүүрт хөлгийн дуу хүнгэнэсэн анхны явдал байлаа. Тэр цагаас хойш агаарын нисэх хүчин хэлбэрэлтгүй хөгжиж  олон олон нисэх онгоцоор зэвсэглэлээ нэмж байлаа. Агаарын хурдан хөлгийг эзэмших нисгэгч болох үйлсэд анхлан орсон залуусын нэг нь анхны […]

Буриадууд монгол дотроо нүүсэн болохоос дүрвээгүй

Бариахай Харгана овогтой Гүрбазарын Амар миний бие 1933 оны хоёрдугаар сарын 15-нд Дорнод аймгийн Баяндун сумын нутаг Их Өвөлжөөн уулын өвөрт төрсөн бөгөөд чухмыг хэлбэл нохой жилд төрсөн нь үнэн тул 1934 оны эхээр буюу хоёрдугаар сарын 22, 23-ны орчимд төрсөн шиг байгаа юм. Гэвч монголчуудын баримталсаар ирсэн эртний заншил ёсоор эхийн хэвлийд бүрэлдэн тогтсон […]

Үзэмчин Монголчууд буюу “Үзэмчин” хэмээх нэрний учир

Монгол угсаатаны нэг Үзэмчин ястан билээ. Үзэмчин гэдэг нэрийн гарлыг “үзэмтэй” газраас нүүн ирснээс тэгэж нэрлэсэн гэх буюу “үзмэрч, төлөгч” байснаас ийм нэр олсон гэх төдийгүй “үзүүртэй, хурц шулуун” гэсэн утгатай гэсэн үгнээс үүсэлтэй хэмээн янз янзаар тайлбарладаг. Хэл соёлын хувьд Ойрад Монголтой арай ойр дөт болох нь ажиглагддаг. 1207 онд Их Монгол Улсын үед […]

Вангийн цагаан уул

Дорнод аймгийн Халх гол сумын нутагт улсын хилээс нааш оршдог д.т.д 1099м өндөрт орших эртний тахилгат уул юм. Их талын дунд орших энэ уулын бараа 40-150км-н алсаас харагдах ба оргил дээрээс нь 30-50км газрыг нүдээр харж болно. Цагаан уулын эргэн тойронд Зүрхийн цагаан хоолой, Цагаан овоо, Талын цагаан нуур (Сангийн далайн нуур) ,Цагаан даргавайн хоолой […]